Κήπος στην Αθήνα ένας από μεγαλύτερους βοτανικούς κήπους στο Χαϊδάρι.

Η Άνοιξη ζητάει βόλτα σε κήπους και σε χώρους γεμάτους από λουλούδια και πράσινο. Η Αθήνα αν και δεν της φαίνεται ή καλύτερα δεν τα γνωρίζουμε όλοι μας έχει τέτοιους χώρους.

Τι θα λέγατε για μια κοντινή, μα πολύ ενδιαφέρουσα εξόρμηση από το πολύβουο κέντρο της Αθήνας, που θα σας φέρει πιο κοντά στην ομορφιά της φύσης; 

Σας μιλάω για το Βοτανικό Κήπο Ιουλίας και Αλεξάνδρου Ν. Διομήδους ή αλλιώς το Διομήδειο Βοτανικό Κήπο, τον μεγαλύτερο βοτανικό κήπο της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, με απίστευτη οργάνωση και εντυπωσιακή βλάστηση από φυτά και δέντρα, που σπάνια συναντά κανείς στην Ελλάδα. Ο βοτανικός αυτός κήπος βρίσκεται στο Χαϊδάρι, στα Δυτικά προάστια της Αθήνας. Η δημιουργία του ξεκίνησε τη δεκαετία του ’50, χάρη στο κληροδότημα του ακαδημαϊκού Αλέξανδρου Διομήδους στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και την παραχώρηση της δασικής έκτασης όπου αναπτύσσεται ο Κήπος από το Υπουργείο Γεωργίας. Ο χώρος παραδόθηκε στο κοινό το 1975. 

Από τότε, ωστόσο, έχουν δημιουργηθεί νέα τμήματα και διαδρομές.

Περνώντας την είσοδο του κήπου, ένας μαγικός κόσμος γεμάτος λυγερόκορμα δέντρα, πολύχρωμα λουλούδια, φαρμακευτικά φυτά, λιμνούλες με νούφαρα, σκιερούς διαδρόμους με μπαμπού και τόσα άλλα… ξεδιπλώνεται μπροστά στα έκπληκτα μάτια μας. Σε μια καταπράσινη έκταση 1.860 στρεμμάτων, πλημμυρισμένη από 2.500 είδη φυτών από όλο τον κόσμο, η φύση είναι η μεγάλη «πρωταγωνίστρια». Η ματιά «αγκαλιάζει» τρυφερά τα λουλούδια που λικνίζονται από το ανοιξιάτικο αεράκι, ενώ στον αέρα οι ευωδιές των τριαντάφυλλων του ροδώνα μπερδεύονται γλυκά με τη μυρωδιά της ρίγανης, της μέντας και του ανθισμένου θυμαριού…

Πολύ γρήγορα θα το νιώσετε με όλες τις αισθήσεις σας γιατί τον αποκαλούν «Κήπο των 

απολαύσεων». Ειδικές ταμπελίτσες με τα ονόματα των φυτών, γραμμένες στα ελληνικά και τα λατινικά, σας κατατοπίζουν για τα είδη των φυτών που συναντάτε, έτσι ώστε εκτός από την περιπλάνηση σ’ έναν καταπράσινο «παράδεισο», θα φύγετε από εδώ πιο πλούσιοι και σε γνώση…

Στο Διομήδειο Βοτανικό Κήπο έχει δημιουργηθεί ένα οικοσύστημα στο οποίο συμβιώνουν και αναπτύσσονται αυτοφυή δασικά και καλλιεργούμενα είδη. 

Αυτό το χαρακτηριστικό τον καθιστά ως μία από τις πιο σπάνιες περιπτώσεις Βοτανικού Κήπου παγκοσμίως. Τα καλλιεργημένα τμήματα χωρίζονται σε θεματολογίες και γεωγραφικές ενότητες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το τμήμα των Ιστορικών φυτών, με είδη που αναφέρονται από την Ελληνική Μυθολογία ως και την Παλαιά Διαθήκη.

Για παράδειγμα, καλλιεργείται η Δάφνη, η οποία ήταν αφιερωμένη στο θεό Απόλλωνα, ο Κισσός, αφιερωμένος στον θεό Διόνυσο, ο Νάρθηκας, στον βλαστό του οποίου ο Προμηθέας έκρυψε τη φωτιά για να τη μεταφέρει κρυφά από τους θεούς στους ανθρώπους.

Εδώ φύεται και το Κώνειο με το οποίο θανατώθηκε ο φιλόσοφος Σωκράτης, αλλά και η Άκανθος, της οποίας τα φύλλα εικάζεται ότι ενέπνευσαν τα κιονόκρανα κορινθιακού ρυθμού. Το ακάνθινο στεφάνι του Χριστού ήταν φτιαγμένο από Παλιούρι το οποίο καλλιεργείται στον κήπο αυτό, όπως επίσης και ο Κρίνος  που η Παναγία πήρε από τον Άγγελο, σταλμένο από τον Θεό, όπως αναφέρει η χριστιανική θρησκεία.

Συνεχίζετε την περιπλάνησή σας στον Ανθώνα, πλημμυρισμένο από καλλωπιστικά κυρίως φυτά σε 15 μεγάλα παρτέρια, αναρριχητικά φυτά, αρωματικά βότανα, μα πάνω από όλα με πανέμορφες τριανταφυλλιές σε απίστευτα χρώματα και μεθυστικές ευωδιές. Πάνω από 100 αρωματικές ποικιλίες τριανταφυλλιάς στολίζουν τον ροδώνα και μαγεύουν.

Είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό τμήμα του κήπου, που αλλάζει χρώματα κι αρώματα ανάλογα με τις εποχές του χρόνου. Από τα παρτέρια που φιλοξενούν πολυετή είδη εντυπωσιάζει εκείνο με τις παιώνιες, όπως και το γειτονικό παρτέρι με τις ίριδες. Ιδιαίτερα ειδυλλιακές είναι οι λιμνούλες με τα νούφαρα και 

τα άλλα υδρόβια και υδρόφιλα είδη φυτών, όπως οι νερόκρινοι και η Lemna minor (Φακή του νερού). Στον Ανθώνα υπάρχουν συνολικά 25 λίμνες, που βρίσκονται σε διαφορετικά επίπεδα και είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να υπάρχει συνεχόμενη ροή από τη μία στην άλλη. Μη χάσετε: «τη λίμνη με τα βήματα». Αξίζει, ακόμη, να προσέξετε τα τρία μεγάλα παρτέρια που φιλοξενούν τρεις διαφορετικές ποικιλίες κάννας σε χρώματα κίτρινο, κόκκινο και πορτοκαλί.

Περνώντας ανάμεσα από το διάδρομο με τα μπαμπού, οι αχτίδες του ήλιου μόλις που καταφέρνουν να διαπεράσουν τα ντελικάτα τους φυλλώματα.

Στο τμήμα του κήπου με τα Οικονομικά φυτά καλλιεργούνται είδη που προσφέρουν 

διάφορα προϊόντα στον άνθρωπο (όπως φρούτα, λαχανικά, ξυλεία, ίνες, βαφές, ρητίνες, αρώματα…). Ένα από τα ομορφότερα σημεία του κήπου είναι η λίμνη με τον λωτό των Αιγυπτίων, που στην πραγματικότητα δεν έχει καμία σχέση με λωτό ούτε με την Αίγυπτο, αφού κατάγεται από την τροπική Ασία.

Στα Φαρμακευτικά φυτά καλλιεργούνται ποικιλίες από βότανα και φυτά που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία πολλών παθήσεων (π.χ. δίκταμος Κρήτης, μανδραγόρας, βάλσαμο, λουϊζα, φασκομηλιά, μαντζουράνα, δενδρολίβανο, τζίντζερ, λεβάντα, αλόη, βαλεριανή, αγγελική κ.ά.). Στο Θερμοκήπιο και το Φυτώριο καλλιεργούνται

φυτά που έχουν ανάγκη από ειδικές συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας, όπως αυτά των υγρών τροπικών δασών (π.χ. ζαχαροκάλαμα, πιπέρι, «Μη μου άπτου» κ.ά.), αλλά και φυτά που απειλούνται από εξαφάνιση. Υπάρχουν, επίσης, πολλά εντυπωσιακά είδη κάκτων.

Στα δεξιά από την κύρια είσοδο του Διομήδειου Βοτανικού Κήπου βρίσκεται ο Δενδρώνας, που αποτελείται από 6 τομείς και είναι στολισμένος με εντυπωσιακά δέντρα από διαφορετικές ηπείρους της Γης (Μεσόγειος, Ασία, Αφρική, Βόρεια, Νότια και Κεντρική Αμερική, Ωκεανία). Ευκάλυπτοι, ελιές, ακακίες, κέδροι του Άτλαντα, αγριοκαστανιές, δρυς, φοίνικες του Θεοφράτου, σινική

γλεδισχία και η ιαπωνική καλλίκαρπος και Callicarpa japonica) είναι μερικά μόνο από τα δέντρα που ομορφαίνουν με την παρουσία τους το Βοτανικό Κήπο.

Αξίζει να αναφερθεί ότι στη Φυτοθήκη του Κήπου διατηρούνται 19.000 αποξηραμένα δείγματα φυτών, το μεγαλύτερο τμήμα των οποίων προέρχεται από περιοχές που θεωρούνται προστατευόμενες και είναι ενταγμένες στο δίκτυο «NATURA 2000». Ο Διομήδειος Βοτανικός Κήπος είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης των Βοτανικών Κήπων BGCI.

Αν κουραστείτε από το περπάτημα, σε όλα τα μονοπάτια του κατάφυτου βοτανικού κήπου

θα βρείτε παγκάκια για να ξαποστάσετε κάτω από τη σκιά των δέντρων και με μοναδικό ήχο το κελάηδημα των πουλιών…

Ο Διομήδειος Βοτανικός Κήπος είναι ιδανικός για όσους αγαπούν τη φύση και το περπάτημα, αλλά και όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα για τα είδη δέντρων και φυτών που υπάρχουν στον κόσμο. Για τα παιδιά είναι ένας αληθινός «παράδεισος» για να τρέξουν ελεύθερα μέσα στη φύση, αλλά και να μάθουν να αναγνωρίζουν (τα μεγαλύτερα από αυτά) κάποια είδη δέντρων και φυτών. Φεύγοντας από τον ξεχωριστό κήπο, αναμφίβολα θα νιώθετε πιο πλούσιοι σε ευεξία, συναισθήματα, γνώση…

Ο κήπος βρίσκεται στην Ιερά Οδός 403, στην περιοχή Χαϊδαρίου (8 χλμ. από Αθήνα) και λειτουργεί καθημερινά από 08:00 - 14:00, Σάββατο και Κυριακή  από 10:00 - 15:00

Ο Κήπος παραμένει κλειστός κατά την ημέρα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, την Καθαρά Δευτέρα, την Μεγάλη Παρασκευή, την Κυριακή του Πάσχα, την Πρωτομαγιά και το καλοκαίρι από 15 Ιουλίου έως 31 Αυγούστου.

Είσοδος: Ελεύθερη

Χρήσιμες συμβουλές: Στον Διομήδειο Βοτανικό Κήπο δεν επιτρέπονται τα τροχοφόρα, τα κατοικίδια, τα ποδήλατα και τα παιχνίδια με μπάλα. Επίσης, απαγορεύεται να κόβετε λουλούδια ή φυτά. Tα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών πρέπει να συνοδεύονται και να μην απομακρύνονται στο δάσος.

Ξεναγήσεις: Για γκρουπ ή σχολεία γίνονται ξεναγήσεις από κατηρτισμένους γεωπόνους, από Δευτέρα ως Παρασκευή, κατόπιν συνεννόησης με τους υπεύθυνους του Βοτανικού Κήπου στο τηλ.: 210-5811557

 

Ποια είναι η αλήθεια της Ελληνικής Παροικίας στην Αίγυπτο;

Πρόκειται για μια πολύ συνοπτική, πολύ περιληπτική περιγραφή της 
παροικίας μας στην Αίγυπτο. 
Δεν είναι δυνατό να αποδοθεί ικανοποιητικά και σε λίγα λεπτά μια ιστορία σχεδόν τριών χιλιάδων χρόνων, ένα πέρασμα που δημιούργησε σημαντικότατα ορόσημα στην ιστορία όλου του κόσμου. 
Βέβαια πολλές από τις λεπτομέρειες είναι γνωστές στους Αιγυπτιώτες, καλό όμως είναι κάθε τόσο να τις ξαναζωντανεύουμε στη μνήμη μας για να μη

ξεχνούμε την υποχρέωση που έχουμε να διατηρήσουμε τις παραδόσεις που μας κληροδότησαν όλες οι γενιές, που παλαιότερα πάσχισαν να δημιουργήσουν όσα άφησαν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους στη γη των πυραμίδων. 
Και να διαφυλάξουμε αυτά που απέμειναν σ’ εμάς, γιατί είναι περιουσία και κληρονομιά όλων εμάς των Αιγυπτιωτών και όχι του Ελληνικού κράτους ή του Πατριαρχείου.

Σε μια περίοδο λιγότερο από 150 χρόνια, η παροικία μας στην Αίγυπτο έφτιαξε μια μεγάλη σειρά εντυπωσιακών, κοινωφελών ιδρυμάτων και ανέπτυξε ένα ιδιόμορφο τρόπο ζωής, με μια πνευματικότητα που είναι αδύνατο να μη τη νοσταλγούν όσοι την έζησαν.
Η ελληνική παροικία στην Αίγυπτο ήταν μια άλλη μεγάλη Ελλάδα, θα έλεγε κανείς σαν φυσική επέκταση της ίδιας της πατρίδας μας. 

Ό,τι έφτιαχνε δεν ήταν μόνο για ικανοποίηση των δικών της εκεί ομογενών και για κάλυψη των αναγκών τους αλλά και για σωστή προβολή της ελληνικότητας τους και για κάλυψη κι άλλων αναγκών της ίδιας της πατρίδας.
Ατέλειωτη η σειρά των Αιγυπτιωτών που, με τα έργα τους και τις δωρεές τους αναδείχθηκαν εθνικοί ευεργέτες και έγιναν παραδείγματα εθνικής προσφοράς σε όλη την Ελλάδα.
Η ελληνική παροικία στην Αίγυπτο γνώρισε τη μεγάλη οικονομική και πολιτισμική της ακμή από τα μέσα του δέκατου ένατου και μέχρι περίπου τα μέσα του εικοστού αιώνα, η επίδραση όμως των Ελλήνων στην ιστορική εξέλιξη της Αιγύπτου ανάγεται χρονικά όταν ξεκίνησαν οι πρώτες καρποφόρες εμπορικές συναλλαγές και οι πρώτες πολιτισμικές ανταλλαγές μεταξύ της Μινωικής Κρήτης και της Φαραωνικής Αιγύπτου.

Τη μεγαλύτερη, βέβαια, ελληνική επίδραση στην Αίγυπτο επέφερε ο Μέγας Αλέξανδρος, όταν πέρασε από εκεί και οι Αιγύπτιοι τον υποδέχθηκαν σαν τον ελευθερωτή τους από την περσική κατοχή. Όταν ο Αλέξανδρος επισκέφθηκε το Μαντείο του Άμμωνα Δία οι ιερείς του τον ανακήρυξαν σε νέο Φαραώ.
Το πιο μεγάλο δώρο του Αλέξανδρου στη χώρα του Νείλου σίγουρα ήταν η ίδρυση της Αλεξάνδρειας κοντά σε ένα τότε χωριουδάκι, τη Ρακώτιδα, με αρχιτέκτονα τον Έλληνα Δεινοκράτη ενώ

ένας άλλος Έλληνας αρχιτέκτονας, ο Σώστρατος, έκτισε τον περίφημο φάρο της Αλεξάνδρειας, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, που είχε ύψος 120 μέτρων.
Οι αρχαιολογικές έρευνες που άρχισαν το 1998 στα παράλια της Αλεξάνδρειας, από το ελληνικό Ινστιτούτο Μελετών, φέρνουν τώρα σε φως ένα μεγάλο αριθμό σημαντικών ευρημάτων.
Η ελληνική παροικία στην Αλεξάνδρεια άρχισε να μεγαλώνει και να εδραιώνεται με την ίδρυση το 43 μ.Χ. της Εκκλησίας της Αλεξάνδρειας από τον Ευαγγελιστή Μάρκο, που άπλωσε το Χριστιανισμό και μεταξύ των Αιγυπτίων σε βαθμό που μετά το δεύτερο αιώνα, είχαμε και επισκόπους με αιγυπτιακά

ονόματα. Τότε ιδρύθηκε και η κατηχητική σχολή που εξελίχθηκε στην περίφημη Αλεξανδρινή Θεολογική Σχολή.
Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της γλώσσας συνεχίστηκε και κατά τη βυζαντινή περίοδο αλλά σταμάτησε το 642 με την κατάκτηση της Αιγύπτου από τους Άραβες.
Κάτι που ίσως λίγοι γνωρίζουν είναι ότι σαν ιδρυτής του Καΐρου το 970, της σημερινής δηλαδή πρωτεύουσας της Αιγύπτου, φέρεται ένας εξισλαμισμένος Έλληνας, ο Ελ Κατίμπ Ελ Ρούμι, που σημαίνει ο Ελ Κατίμπ ο Έλληνας (Ρούμι = Έλληνας)

Η μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά είναι από τα παλαιότερα ελληνικά μνημεία στην Αίγυπτο. Ιδρύθηκε από τον Ιουστινιανό τον 4ο αιώνα και είναι από τις ελάχιστες ελληνικές παρουσίες στην Αίγυπτο κατά την περίοδο της αραβοκρατία και της τουρκοκρατίας.
Η Αγία Αικατερίνη μαρτύρησε στην Αλεξάνδρεια στις αρχές του 4ου αιώνα.
Το 1798 ο Ναπολέων επικύρωσε τα δικαιώματα της μονής και την έθεσε υπό την προστασία του, ανέλαβε μάλιστα την ανοικοδόμηση του βόρειου τείχους της που είχε γκρεμιστεί. Στη μονή υπάρχουν σημαντικές συλλογές εικόνων που καλύπτουν όλη τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο, όπως υπάρχει και μια πλουσιότατη συλλογή χειρόγραφων, τα 2/3 από τα οποία είναι ελληνικά.
Το πολυτιμότερο είναι ο Σιναιτικός Κώδικας που περιείχε το ελληνικό κείμενο της Αγίας Γραφής, δυστυχώς όμως σήμερα υπάρχουν μόνο τρεις σελίδες, επειδή – όπως άλλωστε έγινε και με άλλους εθνικούς μας θησαυρούς – ένας Ρώσος κατάφερε και έκλεψε τα άλλα 43 φύλλα του Κώδικα, τα δώρισε στον Τσάρο της Ρωσίας και τελικά πουλήθηκαν στο Βρεταννικό Μουσείο, όπου υπάρχουν σήμερα.

Ο ναός και η μονή του Αγίου Σάββα στην Αλεξάνδρεια υπήρχαν από τον ένατο αιώνα, ενώ – σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις – είχε κτιστεί τον τέταρτο αιώνα στα ερείπια ενός άλλου αρχαίου ναού. Το αρχικό κτίσμα του Αγίου Σάββα έχει καταστραφεί και τη θέση του πήρε το νεότερο, που με τη σειρά του ανακαινίσθηκε το 1970.
Από τον 16ο έως και τον 19ο αιώνα όλη η ελληνική δραστηριότητα στην Αλεξάνδρεια συγκεντρώνονταν γύρω από το ναό, επειδή εκεί λειτουργούσε νοσοκομείο, σχολείο και ξενώνας.
Στο Κάιρο επί τουρκοκρατίας οι Έλληνες συγκεντρώνονταν γύρω από το ναό του Αγίου Μάρκου, δημιούργησαν μάλιστα και ελληνική συνοικία, τη λεγόμενη Χαρέτ Ελ Ρουμ. Ακόμη και σήμερα υπάρχει στην περιοχή η οδός Άτφετ Ελ Ρουμ που σημαίνει Σοκάκι των Ελλήνων.

Η ελληνική παρουσία στην Αίγυπτο, με την έννοια που αντιλαμβανόμαστε σήμερα, άρχισε στα χρόνια του Μωχάμετ Άλη, που βασίλεψε στην Αίγυπτο σαν αντιβασιλέας του Σουλτάνου στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα και που, μετά την αποχώρηση των Γάλλων, συνέβαλε πολύ στην ανάπτυξη της χώρας του.
Ο Μωχάμετ Άλη, γεννήθηκε στην Καβάλα. Μεταξύ των γνωριμιών του ήταν και ο Μιχαήλ Τοσίτσας που του είχε δανείσει ένα χρηματικό ποσό, με το οποίο ο Μωχάμετ Άλη ξεκίνησε την κατοπινά καλή οικονομική του κατάσταση.
Ο Τοσίτσας είχε αρχίσει τις εμπορικές του δραστηριότητες στη Θεσσαλονίκη, τις επέκτεινε στην Αίγυπτο, στη Μάλτα και στην Ιταλία και, το 1820, εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια όπου δημιούργησε μια κολοσσιαία περιουσία.
Ο Μωχάμε Άλη τον διόρισε διαχειριστή των απέραντων εκτάσεών του, αργότερα δε του παραχώρησε μια μεγάλη έκταση για την καλλιέργεια βάμβακος. Ένθερμος φιλέλληνας ο Μωχάμετ Άλη χρησιμοποίησε τους Έλληνες σαν συμβούλους του, ανέθετε δε σε Έλληνες επιστήμονες την ευθύνη των διαφόρων ιδρυμάτων της χώρας, γεγονός φυσικά που επέτρεπε σε πολλούς συμπατριώτες μας να διακριθούν.

Ο Τοσίτσας διορίστηκε και πρώτος Έλληνας Πρόξενος στην Αίγυπτο, το 1833 και επί Όθωνος, αργότερα δε έγινε Γενικός Πρόξενος.
Τον Απρίλη του 1843 οι Έλληνες της Αλεξάνδρειας, σε γενική τους συνέλευση αποφάσισαν την ίδρυση Ελληνικής Κοινότητας με δωδεκαμελής Διοικητικό Συμβούλιο και με πρώτο Πρόεδρο τον Τοσίτσα, που στα επόμενα χρόνια τον διαδέχθηκαν σημαντικές προσωπικότητες του Ελληνισμού σαν το Θεόδωρο Ράλλη και το Γεώργιο Αβέρωφ.
Η Κοινότητα Καΐρου ιδρύθηκε το 1856 με πρωτοβουλία του Πατριαρχείου, γι’ αυτό και η Κοινότητα αρχικά ήταν ομόθρησκη κι όχι ομογενής, μέλη της δηλαδή μπορούσαν να γίνουν οποιοιδήποτε ορθόδοξοι, αδιάφορα αν ήταν Έλληνες το γένος, κάτι που ταλαιπώρησε την Κοινότητα επί σχεδόν μισό αιώνα, έως ότου το 1904 έγινε καθαρά ελληνική παρά την αντίδραση του τότε Πατριάρχη.
Με την αρχική ίδρυση της Κοινότητας στην Αλεξάνδρεια το 1856, άρχισε να λειτουργεί και το πρώτο ελληνικό κοινοτικό εκπαιδευτήριο στην Αίγυπτο, η 

Τοσιτσαία Σχολή, ενώ προηγούμενα υπήρχαν κάποια πατριαρχικά σχολεία στο Κάιρο και στην Αλεξάνδρεια.
Ύστερα από τις πρώτες φυσιολογικές ανησυχίες η Κοινότητα στην Αλεξάνδρεια άρχισε την ανοδική της πορεία που την κατέστησε το προπύργιο της ελληνικής δραστηριότητας στην Αίγυπτο.
Για να σχηματισθεί μια έστω και αόριστη εντύπωση για το δυναμισμό των Αιγυπτιωτών να πούμε ότι οι ορθόδοξοι ναοί μας στην Αίγυπτο ήταν σίγουρα από τους μεγαλύτερους και του περικαλέστερους οπουδήποτε. Τα Κοινοτικά κοιμητήρια μπορούσαν να συναγωνιστούν σε ομορφιά, τάξη και τέχνη μνημεία τα πιο καλαίσθητα και ιστορικά κοιμητήρια της Ευρώπης, τα δε σχολεία ήταν περίφημα σε όλη την Ελλάδα για την απόδοσή τους.

Στα κοινοτικά σχολεία της Αλεξάνδρειας το 1920 φοιτούσαν 3700 μαθητές με την καθοδήγηση 93 δασκάλων και καθηγητών. Εκτός από τα κλασσικά εκπαιδευτήρια υπήρχαν κι ένα ανώτατο παρθεναγωγείο που λειτουργούσε σαν οικονομική κι εμπορική σχολή θηλέων, ημερήσια και νυχτερινή επαγγελματική σχολή, νυχτερινές σχολές ξένων γλωσσών, σχολές ραπτικής και κοπτικής κ.ά.
Πάμπολλα και τα ορφανοτροφεία, τα γηροκομεία και τα άλλα φιλανθρωπικά ιδρύματα, σχεδόν όλα από τα οποία ήταν δημιουργήματα από ευεργεσίες πλούσιων ομογενών που θα έλεγε κανείς συναγωνίζονταν μεταξύ τους για το ποιο θα ευεργετούσε τους συμπατριώτες μας καλύτερα. Έτσι υπήρχε το Μπενάκειο ορφανοτροφείο, το Κονισκέρειο, το Σπετσεροπούλειο, το Αντωνιάδειο γηροκομείο κ.ά. Μόνο το Σπετσεροπούλειο είχε δυναμικότητα 300 τροφίμων. Μαζί μ’ αυτά υπήρχαν και άλλα που τα φρόντιζαν σύλλογοι, αδελφότητες ή επιτροπές ιδιωτών, το «Μικρό Άσυλο», το «Άσυλο των Απόρων Αρρένων», η «Μάννα» κ.ά.

Αντίθετα με τις εντυπώσεις που ίσως υπάρχουν, ο Ελληνισμός της Αιγύπτου είχε μεν μερικούς υπερπλούσιους, το μεγαλύτερο όμως μέρος του ελληνικού πληθυσμού αποτελούνταν από βιοπαλαιστές με πάρα πολλούς άπορους.
Δεν ήταν λίγα τα σχολικά και τα άλλου είδους συσσίτια που λειτουργούσαν για να προσφέρουν βασικά φαγητά στους τροφίμους τους. Στην πόλη το Πορτ-Σάιτ, με ελληνικό πληθυσμό, στα καλά του χρόνια, 14 χιλιάδων στο σχολικό συσσίτιο έτρωγαν περί τα 80 με 100 παιδιά απόρων οικογενειών.

Το πραγματικό καμάρι της Κοινοτικής οργάνωσης στην Αίγυπτο αναμφισβήτητα ήταν τα σχολεία. Είναι βέβαια κατανοητό ότι μιλάμε για κανονικά τακτικά ημερήσια σχολεία.
Οι σχολικές γιορτές, οι απίστευτης εκτέλεσης γυμναστικές επιδείξεις, η πειθαρχία, το υψηλό φρόνημα του διδακτικού προσωπικού και η αυστηρότητα με την οποία επιβάλλονταν ο σεβασμός για όλα, είχαν καθιερωθεί σαν ρουτίνα, σαν μόνιμη κατάσταση στην αιγυπτιώτικη καθημερινότητα.
Όπως και στα ορφανοτροφεία και στα γηροκομεία και πολλά από τα σχολικά

κτήρια ήταν από δωρεές παροικιακών ευεργετών, που τους έδιναν τα ονόματά τους. Έτσι υπήρχε η Σαλβάγειος Επαγγελματική και αργότερα Εμπορική Σχολή, η Φαμιλειάδιος Δημοτική Σχολή, το Αβερώφειο Γυμνάσιο, η Τοσιτσαία, η Πρατσίκειος, η Ξενάκειος, η Ζερμπίνειος, η Αμπέτειος, η Κοκκινάρειος κ.ά.
Εκτός από τα σχολεία, τα γηροκομεία, τα ορφανοτροφεία και τα άλλα ευαγή ιδρύματα, οι παροικίες μας στην Αίγυπτο προσέδωσαν ιδιαίτερη προσοχή και στην ιατρική περίθαλψη των ομογενών. Η ελληνική ιατρική της Αιγύπτου έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα. 

Ο Ηρόφιλος κι ο Ερασίστρατος συνέβαλαν στο να γίνει η Αλεξάνδρεια κέντρο ιατρικών σπουδών. Ο Ηρόφιλος χρησιμοποίησε σε μεγάλη κλίμακα τα ιατρικά πειράματα ενώ ο Ερασίστρατος θεωρείται ο πατέρας της συγκριτικής 

ανατομίας και ο πρώτος που μελέτησε το νευρικό σύστημα.
Η αλεξανδρινή σχολή του 4ου αιώνα μ.Χ. ξέφυγε από τις θρησκευτικές αντιλήψεις γύρω από τα θέματα ζωής και θανάτου και κατέστησε την ιατρική σωστή επιστήμη. Με τη διάδοση του Χριστιανισμού ιδρύθηκαν νοσοκομεία από μοναχούς. Τον 3ο αιώνα σχεδόν όλες οι εκκλησίες είχαν και ένα διαμέρισμα, το «Ξενοδοχείο», όπου οι καλόγεροι εκτελούσαν χρέη ιατρών και νοσοκόμων.
Οι Άγιοι Ανάργυροι που ασκούσαν ιατρική είχαν το δικό τους νοσοκομειακό κέντρο στο σημερινό Αμπουκίρ.

Το 1812 κτίστηκε ένα «Νοσοκομείο των Γραικών» όπως ονομάστηκε, που λειτούργησε ως το 1870. Δώδεκα χρόνια αργότερα άρχισε να λειτουργεί το γνωστό σαν Παλαιό Νοσοκομείο, η ίδρυση του οποίου χρηματοδοτήθηκε με έρανο που απέφερε το 1824 ένα εκατομμύριο χρυσά φράγκα. Σ’ αυτό το νοσοκομείο ο Ρόμπερντ Κωχ ανακάλυψε το μικρόβιο της χολέρας στη μεγάλη επιδημία του 1883.
Γύρω στα 1930 άρχισε να γίνεται εντατική η ανάγκη για τη δημιουργία ενός νέου ελληνικού νοσοκομείου κι ο μεγάλος Αιγυπτιώτης κι εθνικός ευεργέτης

Θεοχάρης Κότσικας πρόσφερε αρχικά 60 χιλιάδες λίρες κι αργότερα άλλες 50 χιλιάδες για ν’ ανεγερθεί το μεγαλύτερο νοσοκομείο σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή που πήρε και το όνομά του. Η συνολική δαπάνη για την ανέγερση του Κοτσικείου έφθασε τις 250 χιλιάδες λίρες.
Στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο το Κοτσίκειο τέθηκε στη διάθεση της ελληνικής αεράμυνας ενώ σ’ ένα περίπτερό του με δύναμη 250 κλινών λειτούργησε και το αυστραλιανό νοσοκομείο. Πολύ χαρακτηριστικό της νοοτροπίας του Αιγυπτιώτη Έλληνα ήταν ότι όλοι οι Έλληνες γιατροί στην Αλεξάνδρεια υπηρετούσαν στο Κοτσίκειο μια μέρα την εβδομάδα χωρίς να πληρώνονται.

Η διατήρηση του νοσοκομείου ήταν πάντα οικονομικά δυσβάσταχτη, δεδομένου ότι σ’ αυτό νοσηλεύονταν οι πολλοί άποροι της παροικίας. Όταν δε η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε την επιχορήγησή του, το νοσοκομείο πουλήθηκε το 1965 στο αιγυπτιακό κράτος για το εξευτελιστικό ποσό των 300 χιλιάδων αιγυπτιακών λιρών, ποσό που δεν κάλυπτε ούτε το 23 χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων οικόπεδό του.
Στο Κάιρο σαν νοσοκομείο αρχικά χρησίμευε η μονή του Αγίου Γεωργίου αλλά το 1856, με τη σύσταση της εκεί Ελληνικής Κοινότητας, αποφασίστηκε η 

ίδρυση ενός νοσοκομείου που διατηρήθηκε ως το 1870 κι αντικαταστάθηκε με άλλο που κτίστηκε με μια μεγάλη δωρεά του Αχιλλόπουλου και που συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι σήμερα.
Η έμφαση που οι Αιγυπτιώτες προσέδωσαν στην πνευματική και καλλιτεχνική τους δραστηριότητα ήταν σίγουρα χωρίς προηγούμενο. Εκτός από τα μεγάλα ονόματα του Καβάφη, της Πηνελόπης Δέλτα, του Κώστα Παρθένη και άλλων πασίγνωστων λογοτεχνών και καλλιτεχνών, οι παροικίες της Αιγύπτου χάρισαν στο πανελλήνιο μια μεγάλη σειρά από αξιοπρόσεκτους λάτρες του πνεύματος και της τέχνης.

Βιβλιοθήκες υπήρχαν παντού. Η αλεξανδρινή βιβλιοθήκη που είχε αρχίσει να λειτουργεί το 1856, είχε πριν λίγα χρόνια 25 χιλιάδες τόμους. Πρόσφατα εκδόθηκε ένας κατάλογος των ελληνικών βιβλίων που κυκλοφόρησαν στην Αίγυπτο που από μόνος του αποτελεί ένα ολόκληρο τόμο.
Δεκάδες και τα λογοτεχνικά, φιλολογικά και φιλοτεχνικά περιοδικά που κυκλοφορούσαν. Το ίδιο και οι εφημερίδες. Ο «Ταχυδρόμος» της Αλεξάνδρειας είχε καθημερινή κυκλοφορία 12 χιλιάδων φύλλων, ενώ η Κυριακάτική του έκδοση πουλούσε 17 χιλιάδες φύλλα. Όταν τον Μάιο του 1985 καταστράφηκε το κτήριό του, ο Ταχυδρόμος διένυε το 106ο έτος της έκδοσής του αλλά η κυκλοφορία του μόλις έφθανε τις τέσσερις-πέντε εκατοντάδες φύλλα.
Αξίζει ίσως ν’ αναφερθούμε και στην επίδοση των παροικιών μας της Αιγύπτου και στον αθλητισμό και να πούμε ότι εκτός από τους καλούς και άριστα οργανωμένους αθλητικούς συλλόγους στις διάφορες πόλεις υπήρχαν κι οι ναυτικοί όμιλοι που πάντα διέπρεψαν. Στο πρωτάθλημα Αιγύπτου βόλεϊ για παράδειγμα, διεκδικούσαν τον τίτλο της πρωταθλήτριας οκτώ ομάδες και οι οκτώ ελληνικές.

Στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1948 η ελληνική αποστολή περιλάμβανε και Αιγυπτιώτες σαν τον Παρόδο στο ύψος και το Μαρίνη στο μήκος. Είχε δε επιλεγεί για συμμετοχή στα 100 μέτρα ο Πέτρος Κίρμος.
Όσο για τον ελληνικό προσκοπισμό στην Αίγυπτο, άνθιζε φτάνει να πούμε ότι σχεδόν όλα τα ελληνικά προσκοπικά συστήματα στην Αυστραλία, Αμερική κ.α ιδρύθηκαν από πρώην Αιγυπτιώτες.

Οι Αιγυπτιώτες συμπαραστάθηκαν την πατρίδα όσο ίσως καμιά άλλη αποδημική μας παροικία. Στους Βαλκανικούς πολέμους, στον πρώτο και στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, οι Έλληνες της Αιγύπτου ήταν πάντα στο πλευρό της πατρίδας. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή 20 χιλιάδες πρόσφυγες κατέφυγαν στην Αίγυπτο, όπου βρήκαν περίθαλψη και προστασία από τις ελληνικές κοινότητες ενώ στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο 7 χιλιάδες Αιγυπτιώτες κατατάχθηκαν στον ελληνικό στρατό, οι περισσότεροι εθελοντικά. 142 απ’ αυτούς δεν γύρισαν ποτέ!
Χιλιάδες ήταν τα δέματα που ετοίμαζαν οι Ελληνίδες της Αιγύπτου για τη «Φανέλα του Έλληνα Στρατιώτη» που με την παρουσία του ελληνικού στρατού στην Αίγυπτο, εύρισκε αναψυχή και ανακούφιση στα λεγόμενα «Σπίτια του Ναύτη» και «Στέγες του Στρατιώτη». Όταν άρχισε η ανασυγκρότηση της πατρίδας μας μετά τον πόλεμο, η οικονομική συμβολή των Αιγυπτιωτών ξεπέρασε τα δυόμισι εκατομμύρια λίρες.

Δεν είναι δυνατό να μην αναφερθώ και σε δυο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του κύρους και της υπόστασης των ελληνικών κοινοτήτων μας στην Αίγυπτο:
• Το πρώτο ότι στα χρόνια των λεγόμενων διεθνώς διπλωματικών διομολογήσεων λειτουργούσαν στα πλαίσια των κοινοτήτων μας δικαστήρια και κακουργιοδικεία στα οποία Έλληνες νομικοί εκδίκαζαν τα παραπτώματα των συμπατριωτών μας και τους επέβαλαν αυτοί ποινές. 

Οι ομογενείς μας, δηλαδή, στην Αίγυπτο δικάζονταν από τα κοινοτικά δικαστήρια και όχι από τα δικαστήρια της χώρας.
• Το δεύτερο ότι με κοινοτικές ενέργειες επιτεύχθηκε όλοι οι Έλληνες να προσφέρουν υποχρεωτικά σε ειδικά ταμεία στις προξενικές μας αρχές κάποιο ποσοστό από τις προσωπικές τους οικονομικές αποδοχές που διατίθενταν για τις ανάγκες των ίδιων των παροικιών. Τα χρήματα αυτά που ονομάζονταν «διαμονητήρια», έπρεπε να τα πληρώνουν όλοι πριν τους εξυπηρετούσαν τα Προξενεία μας.

Τα πρώτα σύννεφα για το μέλλον των παροικιών μας στην Αίγυπτο άρχισαν να φαίνονται μετά την περιβόητη συνθήκη του Μοντρέ το 1937 που κατάργησε τις διεθνείς συμβάσεις των Διομολογήσεων, αφαιρώντας έτσι πολλά από τα δικαιώματα που είχαν οι κοινότητες. Τότε ουσιαστικά άρχισαν τα πρώτα, έστω αόριστα, προβλήματα της παρακμής στη χώρα όλων των ξένων, η αυστηρότητα της εφαρμογής των οποίων επιβλήθηκε με τους νόμους του 1949.
Ο Ελληνισμός της Αιγύπτου άρχισε να ταρακουνιέται για τα καλά. Συγκροτήθηκαν πανκοινοτικά συνέδρια και υποβλήθηκαν υπομνήματα που ζητούσαν την περιφρούρηση των ελληνικών περιουσιών, με το ελληνικό δημόσιο να είναι ο φυσικός τους κληρονόμος.

Σπίτι του Κωνσταντίνου Καβάφη

Η ελληνική κυβέρνηση άρχισε να δείχνει κάποιο ενδιαφέρον και οι πρώτες μελέτες και πρακτικές λύσεις φάνηκε ότι ίσως θα μπορούσαν να εφαρμοστούν. Οι πρώτες ελπίδες για έστω και προσωρινή διάσωση του ελληνικού στοιχείου έφερναν κάποια αισιοδοξία. Ο τότε Πρέσβης της Ελλάδας στο Κάιρο, Τριανταφυλλίδης, με προσωπικές του έντονες παροτρύνσεις στην ελληνική κυβέρνηση, κατάφερε να διατηρεί το ενδιαφέρον της. Σε μια όμως από τις εκθέσεις του ζητούσε να γίνει κάποια κατάταξη στις προτεραιότητες για διάσωση όσων είχαμε κι επειδή ένα μέρος της πατριαρχικής περιουσίας δεν περιλαμβάνονταν στις πιο βασικές και τις πιο άμεσες από τις προτεραιότητες αυτές, ο Πατριάρχης απαίτησε από την ελληνική κυβέρνηση την απομάκρυνση του Πρέσβη και την πέτυχε.

Έτσι χάθηκε πολύτιμος χρόνος με συζητήσεις και διαπραγματεύσεις για τις εσωτερικές μας διαφορές ενώ η βασική και ζωτική υπόθεση της ουσιαστικής και πρακτικής σωτηρίας του Ελληνισμού παραμερίστηκε. Το ύψιστης σημασίας αυτό ζήτημα για τον Ελληνισμό της Αιγύπτου πέρασε στα δευτερεύοντα της ελληνικής γραφειοκρατίας.
Ύστερα ήρθε η αιγυπτιακή στρατιωτική σοσιαλιστική επανάσταση του 1952 που αποτέλειωσε το κακό, επιταχύνοντας τη διαρροή. Επήλθε γενική σύγχυση, η εμπιστοσύνη χάθηκε και κανένας πια δεν μπορούσε να ήταν βέβαιος για το τι θα επακολουθούσε.
Η εθνικοποίηση των πάντων απορρόφησε τις ελληνικές ιδιωτικές περιουσίες. Συμπατριώτες μας με προσωπικές περιουσίες που στο σύνολό τους ξεπερνούσαν τον εθνικό προϋπολογισμό της Ελλάδας, βρέθηκαν άφραγκοι με τις κατασχέσεις που τους έγιναν. Συμπατριώτες μας επιχειρηματίες με εκατοντάδες υπαλλήλους στις επιχειρήσεις τους υποχρεώθηκαν την ημέρα της εθνικοποίησης να επιστρέψουν στα σπίτια τους περπατώντας, επειδή το κράτος είχε κατασχέσει και αυτά ακόμη τ’ αυτοκίνητά τους. 

Οι κοινότητες έπρεπε πια να προσαρμοστούν με τις νέες συνθήκες. Η ελληνική δραστηριότητα περιορίστηκε στο ελάχιστο με πολύ γρήγορο ρυθμό. Ο Ελληνισμός της Αιγύπτου που το 1952 αριθμούσε 134 χιλιάδες μειώθηκε το 1972 σε 15 χιλιάδες.
Σήμερα λιγότεροι από χίλιοι δικοί μας σε όλη την Αίγυπτο αγωνίζονται να επιζήσουν, οι τυχεροί απ’ αυτούς έχουν τώρα αιγυπτιακή υπηκοότητα ενώ άλλοι είναι γόνοι μικτών γάμων.
Πρόσφατα χαρακτηρίστηκε σαν μεγάλη επιτυχία που 27 από αυτούς κέρδισαν επιτέλους το δικαίωμα μόνιμης εργασίας στη χώρα που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν. Κι όλοι αυτοί είναι αδύνατο να μη νιώθουν μια μεγάλη πίκρα, ξέροντας ότι εκείνοι ζουν σε τέτοιες συνθήκες ενώ στην Ελλάδα είναι εγκατεστημένοι πολλές χιλιάδες Αιγύπτιοι.

Τα 12 χιλιάδες Ελληνόπουλα που το 1952 φοιτούσαν στα 84 ελληνικά σχολεία σε διάφορες βαθμίδες εκπαίδευσης, σήμερα μειώθηκαν σε 50 παιδιά στην Αλεξάνδρεια και σε καμιά εικοσαριά στο Κάιρο. Τα παιδιά αυτά των ελληνικών σχολείων πρέπει να δώσουν εισαγωγικές εξετάσεις για να εισαχθούν στα αιγυπτιακά πανεπιστήμια, αφού όμως καταβάλλουν ένα δυσανάλογα υψηλό χρηματικό ποσό διδάκτρων και χωρίς να δικαιούνται αργότερα άδεια εξάσκησης του επαγγέλματός τους.
Αναπάντητο θα μείνει το ερώτημα – «Άραγε η συρρίκνωση του Ελληνισμού της Αιγύπτου ήταν αποκλειστικά αποτέλεσμα των περιοριστικών αιγυπτιακών νόμων ή ίσως τα πράγματα να ήταν κάπως λιγότερο τραγικά αν δεν υπήρχε η αμεριμνησία και η έλλειψη φροντίδας και η αδιαφορία από το Ελληνικό κράτος και το Πατριαρχείο μας.»

Μια τεράστια κληρονομιά των Αιγυπτιωτών που λεηλατήθηκε από όλους επί σειρά ετών, δεν ενδιαφερθήκαμε να προστατεύσουμε τα είδη υπάρχοντα Ελληνικά στοιχεία στην Αίγυπτο. Όπως διαβάσατε οι δωρεές δεν προστατεύτηκαν από το Ελληνικό κράτος ούτε από το Πατριαρχείο μήπως όλοι εμείς να οργανωθούμε από όλο τον κόσμο και να ζητήσουμε μια καταγραφή αυτών και την προστασία τους; Σύμφωνα με ανεπίσημους υπολογισμούς στην Αυστραλία είναι σήμερα μόνιμα εγκατεστημένοι περί τους πέντε με έξι χιλιάδες συμπατριώτες μας που ήλθα από την Αίγυπτο, άλλοι πέντε με έξι χιλιάδες συμπατριώτες μας στην Αμερική , άλλοι στην Ελλάδα, Ευρώπη , Ασία κλπ..

Δωρεές που θα πρέπει να αποδοθούν τι έγιναν και που πήγαν τα ποσά αυτά; Να καταγραφούν όλα τα Ελληνικά περιουσιακά στοιχεία από δωρεές σε αρχεία και να προφυλαχθούν.
Έτσι μόνο θα υπάρχει αυτοί η πραγματική νοσταλγία των προγόνων μας .. με δίκαιη αποδοχή και τίμια καταμέτρηση ώστε να διαφυλαχτεί αυτή η λαμπρή πορεία των Αιγυπτιωτών.

« Βλέπε, άκου και σιώπα…»

Μια έκφραση που την ακούμε συχνά από την μαμά , την γιαγιά αλλά δεν το

καταλαβαίνουμε όταν είμαστε μικρά παιδιά.

«ΚΡΑΤΑ ΤΟ ΣΤΟΜΑ ΣΟΥ ΚΛΕΙΣΤΟ»

Τελικά μικρή έμαθα να κρατάω το στόμα μου κλειστό από τα πρώτα βήματα μου .. όταν …
Με φίλησε το πρώτο αγόρι που ερωτεύτηκα και μου λέγανε:

«κοίτα μην πεις τίποτα, σσσσ.... σιώπα!»
Κόψε τη φωνή σου και μη μιλάς, σώπαινε.
Και αυτό βάσταξε μέχρι τα είκοσι μου χρόνια.
Ο λόγος του μεγάλου η σιωπή του μικρού.
Έβλεπα αίματα στο πεζοδρόμιο,

«Τι σε νοιάζει εσένα;», μου λέγανε,
«θα βρεις το μπελά σου, σιώπα».
Αργότερα φωνάζανε οι προϊστάμενοι
«Μη χώνεις τη μύτη σου παντού, κάνε πως δεν καταλαβαίνεις , σιώπα»
Παντρεύτηκα, έκανα οικογένεια, και ήξερα να σωπαίνω.
Οι γείτονες με συμβουλεύανε:
«Μην ανακατεύεσαι, κάνε πως δεν είδες τίποτα. Σιώπα»
Μπορεί να μην είχαμε με αυτούς γνωριμίες ζηλευτές με τους γείτονες, μας ένωνε , όμως, το Σιώπα.
Σιώπα ο ένας, σιώπα ο άλλος, σιώπα η επάνω, σιώπα η κάτω,
σιώπα όλη η πολυκατοικία και όλο το τετράγωνο.
Σιώπα οι δρόμοι οι κάθετοι και οι δρόμοι οι παράλληλοι.
Κατάπιαμε τη γλώσσα μας.
Στόμα έχουμε και μιλιά δεν έχουμε.

Φτιάξαμε το σύλλογο του «Σιώπα».
Μία πολιτεία ολόκληρη, μια δύναμη μεγάλη , αλλά μουγκή!
Πετύχαμε πολλά, φτάσαμε ψηλά, μας δώσανε παράσημα,
τα πάντα κι όλα πολύ.
Εύκολα , μόνο με το Σιώπα.
Μεγάλη τέχνη αυτό το «Σιώπα».
Μάθε σιώπα στη γυναίκα σου, στο παιδί σου, στον άνδρα σου
στην πεθερά σου κι όταν νιώσεις ανάγκη να μιλήσεις
ξερίζωσε τη γλώσσα σου και καν' την να σωπάσει.
Κόψτε την σύρριζα. Πέτα την στα σκυλιά.
Το μόνο άχρηστο όργανο από τη στιγμή που δεν το μεταχειρίζεσαι σωστά...

Φησίν σιωπών… (Μιλάς με τη σιωπή σου.)

Ευριπίδης, 480-406 π.Χ.